Tırnaktaki Renk Değişikliği Ne Anlama Gelir?

Kısa cevap: Tırnaktaki renk değişiklikleri çoğu zaman zararsız ya da tedavisi kolay nedenlerden kaynaklanır: Tırnaktaki küçük beyaz lekeler genellikle fark edilmeyen küçük darbelerle, sarı renk koyu ojeler, sigara ya da tırnak mantarıyla, darbe sonrası morumsu-siyah leke ise tırnak altındaki kanamayla ilişkilidir. Ancak bazı renk değişiklikleri bir sağlık sorununun ilk işareti olabilir. Tırnak boyunca uzanan ve zamanla genişleyen ya da koyulaşan kahverengi-siyah bir çizgi, çevre cilde yayılan koyuluk, sebepsiz ortaya çıkan mavi-mor renk, bütün tırnakların birden beyazlaşması ya da renk değişikliğine ağrı, şişlik veya tırnağın ayrılması eşlik etmesi durumunda vakit kaybetmeden bir dermatoloğa başvurulmalıdır. Yaygın inanışın aksine, tırnaktaki beyaz noktalar çoğu zaman kalsiyum eksikliğinin işareti değildir.

Tırnaklar, genel sağlığımız hakkında ipuçları verebilen küçük ama değerli bir aynadır. Sağlıklı bir tırnak, pembemsi bir renkte, pürüzsüz ve düzgün yüzeylidir. Tırnakta renk değişikliği fark ettiğinizde ilk akla gelen genellikle "vitamin eksikliği" olsa da gerçek nedenler çok daha çeşitlidir. Bu yazıda tırnaktaki renk değişikliklerinin ne anlama gelebileceğini renklere göre anlatıyor, hangi durumlarda doktora gitmeniz gerektiğini açıklıyoruz. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tırnaktaki bir değişikliğin nedenini kesin olarak ancak bir hekim belirleyebilir.

Tırnak renkleri ve olası nedenleri

Renklere göre ayrıntılı açıklama

Beyaz noktalar ve çizgiler

Tırnakta sık görülen küçük beyaz noktalar genellikle tırnak köküne gelen ve çoğu zaman fark edilmeyen küçük darbelerden ya da kütiküllerin sert bir şekilde itilmesinden kaynaklanır. Tırnak uzadıkça öne doğru ilerler ve kesilince kaybolur. Yaygın inanışın aksine, bu noktaların kalsiyum ya da çinko eksikliğiyle ilişkisi genellikle yoktur. Tırnak boyunca enine uzanan beyaz çizgiler ya da tırnağın büyük bölümünün beyazlaşması ise daha nadirdir ve karaciğer, böbrek hastalıkları ya da bazı zehirlenmelerle ilişkili olabileceğinden hekim tarafından değerlendirilmelidir.1

Sarı tırnaklar

En sık neden, altına baz kat sürülmeden uygulanan koyu renkli ojelerin tırnağı boyamasıdır; bu durum ojeye birkaç hafta ara verildiğinde tırnak uzadıkça düzelir. Sigara içenlerde parmak ve tırnaklarda sararma görülebilir. Sararma; tırnağın kalınlaşması, ufalanması, pürüzlenmesi ya da tırnak yatağından ayrılmasıyla birlikteyse tırnak mantarı akla gelir. Tırnak mantarı kendiliğinden geçmez ve tanı için dermatolog gerekir. Sedef hastalığı da tırnaklarda sarı-kahverengi lekeler ve küçük çukurcuklar oluşturabilir.

Yeşil tırnaklar

Tırnağın yeşile ya da yeşil-siyaha dönmesi, çoğunlukla tırnağın altına ya da kenarına yerleşen bir bakteri enfeksiyonunu gösterir. Elleri sık sık ıslanan kişilerde, tırnağı yatağından kısmen ayrılmış olanlarda ve takma tırnak kullananlarda daha sık görülür. Tedavi için hekime başvurun, tırnaklarınızı kısa ve kuru tutun.

Darbe sonrası mor-siyah leke

Parmağın kapıya sıkışması ya da üzerine bir şey düşmesi sonrası tırnak altında kanama olur ve mor-siyah bir leke oluşur. Bu leke tırnakla birlikte yavaş yavaş öne doğru ilerler ve aylar içinde kaybolur. Şiddetli ve zonklayıcı ağrı varsa ya da lekenin tırnağın büyük bölümünü kapladığı ciddi bir darbe olduysa hekime başvurun. Ne zaman darbe aldığınızı hatırlamadığınız ve tırnakla birlikte ilerlemeyen koyu bir leke ise mutlaka değerlendirilmelidir.

Kahverengi-siyah boyuna çizgi

Tırnak boyunca kökten uca uzanan kahverengi ya da siyah bir çizgi, özellikle koyu tenlerde birden fazla tırnakta ve zararsız bir pigment artışı olarak sık görülür. Hamilelik, bazı ilaçlar ve tekrarlayan sürtünme de bu tür çizgilere yol açabilir. Ancak nadiren bu çizgi, tırnak yatağında gelişen bir cilt kanseri olan melanomun ilk belirtisi olabilir.2 Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir dermatoloğa başvurun:

• Tek bir tırnakta yeni ortaya çıkan çizgi, özellikle yetişkinlikte

• Zamanla genişleyen, koyulaşan ya da renk tonları düzensizleşen çizgi

• Koyuluğun tırnak çevresindeki cilde ya da kütiküle yayılması

• Çizgiyle birlikte tırnakta bölünme, kanama ya da şekil bozukluğu

• Başparmak, işaret parmağı ya da ayak başparmağında ortaya çıkan çizgi

Mavi-mor tırnaklar

Soğukta tırnakların morarması ve ısınınca düzelmesi olağandır. Soğukla parmakların önce beyazlayıp sonra morarıp kızarması ise Raynaud fenomeni olabilir. Isınınca geçmeyen mavi-mor renk, kanın yeterince oksijenlenmediğini gösterebilir; buna nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da baş dönmesi eşlik ediyorsa acil yardım alın. Bazı ilaçlar da tırnaklarda mavi-gri renk değişikliğine yol açabilir.

Solgun tırnaklar

Tırnak yatağının belirgin şekilde soluk görünmesi kansızlığın bir işareti olabilir. Kaşık gibi içe çökmüş tırnaklar demir eksikliğiyle ilişkili olabilir. Tırnakların büyük bölümünün beyaz, uç kısmının ise pembe ya da kahverengi olduğu görünüm, bazı karaciğer, böbrek ve kalp hastalıklarında görülebilir.1 Bu durumların tanısı kan tahlilleri ve hekim muayenesiyle konur.

Oje, kalıcı oje ve takma tırnakların etkileri

• Koyu renkli ojeler baz kat olmadan sürüldüğünde tırnağı sarartabilir.

• Kalıcı oje ve jel uygulamaları, özellikle çıkarılırken kazınarak ya da uzun süre asetonda bekletilerek tırnağı inceltir, kurutur ve beyaz, pürüzlü lekelere yol açabilir.

• Takma tırnaklar doğal tırnağı zayıflatabilir; altında nem hapsolduğunda mantar ve bakteri enfeksiyonu riski artar.

• Oje, ürünlerdeki bazı maddelere alerjisi olanlarda tırnak çevresinde ve hatta göz kapağı gibi uzak bölgelerde kaşıntılı döküntülere yol açabilir.

Tırnaklarınıza ara ara birkaç hafta ojesiz dinlenme süresi tanımak, renk değişikliklerini ve kırılmayı azaltır. Kırılan ve katmanlaşan tırnaklar için tırnak kırılması yazımıza göz atabilirsiniz.

Sağlıklı tırnaklar için öneriler

• Tırnaklarınızı kısa ve düz kesin, kenarlarını hafifçe yuvarlayın.

• Kütiküllerinizi kesmeyin ve sert şekilde geri itmeyin; kütikül, tırnak kökünü enfeksiyonlara karşı korur.

• Ellerinizi ve tırnaklarınızı her yıkamadan sonra nemlendirin; kütiküllere de krem sürün. Yoğun kuruluk ve kütikül sertleşmesi için üre içeren kremler faydalıdır; örneğin Maruderm %10 Üre Yoğun Nemlendirici Vücut Kremi.

• Bulaşık ve temizlik yaparken eldiven kullanın.

• Ojeden önce baz kat sürün; aseton içermeyen çıkarıcıları tercih edin.

• Ayak tırnaklarında mantarı önlemek için ayaklarınızı kuru tutun, havuz ve ortak alanlarda terlik giyin. Ayak bakımı için ayak bakımı ve ayak bakımı önerileri yazılarımıza göz atabilirsiniz.

• Dengeli beslenin; demir, çinko ve protein alımınıza dikkat edin. Ayrıntılar için sağlıklı cilt için beslenme yazımıza göz atabilirsiniz.

El ve tırnak bakımının diğer püf noktalarını el ve ayak bakımı ve tırnak bakımının püf noktaları yazılarımızda bulabilirsiniz.

Ne zaman doktora gitmelisiniz?

• Tek bir tırnakta yeni ortaya çıkan, genişleyen ya da koyulaşan kahverengi-siyah çizgi veya leke

• Tırnak çevresindeki cilde yayılan koyuluk

• Hatırlanan bir darbe olmadan ortaya çıkan ve tırnakla birlikte ilerlemeyen koyu leke

• Tırnağın kalınlaşması, ufalanması ya da tırnak yatağından ayrılması

• Tırnak çevresinde kızarıklık, şişlik, ağrı ya da iltihap

• Birden fazla tırnakta aynı anda ortaya çıkan ve açıklanamayan renk değişikliği

• Isınınca geçmeyen mavi-mor renk; özellikle nefes darlığıyla birlikteyse acil

Sık sorulan sorular

Tırnaktaki beyaz lekeler kalsiyum eksikliği mi?

Genellikle hayır. Tırnaktaki küçük beyaz noktaların en sık nedeni tırnak köküne gelen küçük darbelerdir ve tırnak uzadıkça kaybolur.

Tırnak sararması geçer mi?

Ojeye bağlı sararma, ojeye ara verildiğinde tırnak uzadıkça düzelir. El tırnaklarının tamamen yenilenmesi yaklaşık 4–6 ay, ayak tırnaklarının ise 12–18 ay sürer. Mantara bağlı sararma ise tedavi gerektirir.

Tırnak mantarı evde geçer mi?

Tırnak mantarı genellikle kendiliğinden ya da ev yöntemleriyle geçmez. Tanı ve tedavi için dermatoloğa başvurulmalıdır; tedavi, tırnak yenilenene kadar aylarca sürebilir.

Tırnakta siyah çizgi kanser mi?

Çoğu zaman hayır; özellikle koyu tenlerde ve birden fazla tırnakta görülen çizgiler genellikle zararsızdır. Ancak tek bir tırnakta yeni çıkan ya da değişen bir çizgi, erken tanının önemli olduğu tırnak melanomu açısından mutlaka bir dermatolog tarafından değerlendirilmelidir.

Kaynaklar

1. Singal A, Arora R. Nail as a window of systemic diseases. Indian Dermatol Online J. 2015;6(2):67-74.

2. Levit EK ve ark. The ABC rule for clinical detection of subungual melanoma. J Am Acad Dermatol. 2000;42(2 Pt 1):269-274.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez.