Çatlak Kremi Nedir Ne İşe Yarar?

Kısa cevap: Çatlak kremi, cildin hızla gerildiği dönemlerde (hamilelik, ergenlik, hızlı kilo değişimi) cildin nemini ve esnekliğini destekleyerek çatlak oluşma riskini azaltmayı ve yeni oluşmuş çatlakların görünümünü hafifletmeyi amaçlayan bir bakım ürünüdür. Centella asiatica, hyalüronik asit, peptitler ve besleyici yağlar bu kremlerde sık kullanılan içeriklerdir. Dürüst olmak gerekirse, hiçbir kremin çatlakları kesin olarak önlediği gösterilmemiştir; çatlak oluşumunda genetik yatkınlık ve gerilmenin hızı belirleyicidir. Kremler en iyi sonucu, düzenli masajla birlikte ve çatlaklar henüz kırmızı ya da mor renkteyken verir. Beyazlaşmış eski çatlaklar kremle kaybolmaz; bunlar için dermatolojik işlemler gerekir.

Çatlaklar, en yaygın cilt değişikliklerinden biri. Hamile kadınların büyük çoğunluğunda, ergenlik döneminde hızlı büyüyen gençlerde, kilo alıp veren ya da spor salonunda hızla kas geliştiren kişilerde görülüyor. Sağlık açısından zararsızlar, ama pek çok kişi için estetik bir kaygı kaynağı. Bu kaygı da çatlak kremlerini en çok satılan vücut bakım ürünleri arasına sokuyor. Peki bu kremler gerçekte ne yapıyor, ne yapamıyor? Bu yazıda çatlakların neden oluştuğunu, çatlak kremlerinin nasıl çalıştığını ve onlardan en iyi sonucu nasıl alacağınızı anlatıyoruz.

Çatlak nedir?

Çatlak (tıbbi adıyla stria distensae), cildin orta katmanı olan dermisin hızla gerilmesi sonucu oluşan, çizgi şeklinde izlerdir. Dermis, cilde esnekliğini ve sağlamlığını veren kolajen ve elastin liflerinden oluşur. Cilt, bu liflerin uyum sağlayabileceğinden daha hızlı gerildiğinde lifler zarar görür ve yırtılır. Yüzeyde gördüğümüz çizgi, bu hasarın izidir.

Çatlaklar iki evreden geçer:

Çatlaklar neden oluşur?

• Hamilelik: En sık neden. Karın, göğüs, kalça ve uyluklarda, özellikle gebeliğin ikinci yarısında ortaya çıkar. Hızlı gerilmenin yanında hamilelik hormonları da cildin esnekliğini etkiler.

• Ergenlik: Hızlı boy uzaması ve vücut şeklinin değişmesiyle sırt, kalça, uyluk ve göğüste görülebilir. Erkeklerde de kızlarda da sıktır.

• Hızlı kilo değişimi: Kısa sürede alınan kilolar, bazen de hızla verilen kilolar çatlaklara yol açabilir.

• Hızlı kas gelişimi: Omuz, kol ve göğüste, özellikle yoğun ağırlık antrenmanı yapanlarda görülür.

• Genetik yatkınlık: Annesinde çatlak olanlarda risk daha yüksektir. Genetik çalışmalar, cildin esnekliğini sağlayan liflerle ilgili genlerin çatlak oluşumunda rol oynadığını göstermiştir.1

• Kortizon: Uzun süreli kortizon kullanımı, ister ağızdan ister güçlü kremler şeklinde olsun, cildi inceltir ve çatlak riskini artırır.

• Bazı hastalıklar: Nadiren, vücutta kortizon düzeyinin yükseldiği hastalıklar ya da bağ dokusunu etkileyen genetik durumlar çatlaklara neden olabilir.

Çatlak kremi nedir, ne işe yarar?

Çatlak kremi, çatlak oluşum riskinin yüksek olduğu bölgelere uygulanmak üzere formüle edilmiş bir vücut bakım ürünüdür. İki temel amacı vardır:

• Önleme desteği: Cildi nemli, yumuşak ve esnek tutarak gerilmeye daha iyi uyum sağlamasına yardımcı olmak.

• Görünümü hafifletme: Yeni oluşmuş, kırmızı-mor çatlakların renginin ve belirginliğinin azalmasını desteklemek.

Burada beklentiyi doğru kurmak çok önemli. Hamilelikte kullanılan krem ve yağları değerlendiren kapsamlı bir derleme, herhangi bir ürünün çatlakları önlediğine dair yüksek kaliteli bir kanıt bulamadı.2 Buna karşılık bazı içeriklerin, özellikle centella asiatica ve hyalüronik asidin, erken çatlaklarda umut verici sonuçlar gösterdiği bildirilmiştir.3 Kısacası çatlak kremi bir garanti değil, ama cildinizi destekleyen ve riski azaltmaya yardımcı olabilen mantıklı bir bakım adımıdır.

Çatlak kremlerinde hangi içerikler işe yarar?

Çatlak kremi ne zaman kullanılmalı?

Hamilelikte: Gebeliğin erken dönemlerinden itibaren, özellikle karnın büyümeye başladığı dönemden doğuma kadar ve doğumdan sonraki birkaç ay boyunca düzenli kullanın. Hamilelikte kullanacağınız her ürünün içeriğini doktorunuzla paylaşın; retinoid içeren ürünler bu dönemde kullanılmamalıdır.

Ergenlik ve hızlı büyüme döneminde: Kalça, uyluk ve sırt gibi riskli bölgelerde düzenli nemlendirme.

Kilo verme ya da alma sürecinde: Özellikle hızlı kilo değişimi yaşıyorsanız karın, basen ve uyluklarda.

Yeni çatlak fark ettiğinizde: Kırmızı ya da mor renkteki yeni çatlaklar, bakıma en iyi yanıt veren evrededir. Beklemeden başlayın.

Çatlak kremi nasıl uygulanır?

1. Günde iki kez uygulayın. Sabah ve akşam, özellikle duştan sonra cilt hâlâ hafif nemliyken.

2. Masaj yaparak sürün. Kremi dairesel hareketlerle, cilde tamamen yedirene kadar birkaç dakika masajla uygulayın. Türkiye'de yapılan bir çalışmada, masajla birlikte uygulanan yağın çatlak oranını düşürdüğü, masajsız uygulamada ise belirgin bir fark olmadığı bildirilmiştir.5 Masaj, kremin kendisi kadar önemli olabilir.

3. Riskli bölgelerin hepsini kapsayın. Karın, göğüs, kalça, basen, uyluk, bel ve üst kollar.

4. Düzenli olun. Ara sıra değil, her gün ve aylar boyunca kullanım gereklidir.

Çatlak ve selülit aynı şey mi?

Hayır. Çatlak, dermisteki liflerin yırtılmasıyla oluşan çizgi şeklinde bir izdir. Selülit ise cilt altındaki yağ dokusunun bağ dokusu bantları arasında kabarmasıyla ortaya çıkan, portakal kabuğu görünümündeki pürüzlü yüzeydir. Bazı ürünler her ikisini birlikte hedefler. Örneğin kafein, selülit görünümünü geçici olarak azaltmak için sık kullanılan bir içeriktir; ancak çatlaklar üzerinde doğrudan bir etkisi gösterilmemiştir.

Maruderm'de vücut bakımı

Çatlak ve selülit görünümüne yönelik vücut bakımı için Maruderm Sıkılaştırıcı Çatlak ve Selülit Kremi, kafein ve bitkisel ekstraktlar içerir. Cildin nemini ve esnekliğini destekleyen günlük bakım için centella, niasinamid ve fermente yeşil çay yağı içeren Centella İçerikli Vücut Kremi ya da seramid ve jojoba yağı içeren Hyalüronik Asit Nemlendirici Vücut Kremi tercih edilebilir. Gerilen ciltte sık görülen kaşıntı ve kuruluk için %10 Üre Yoğun Nemlendirici Vücut Kremi rahatlatıcı bir seçenektir. Hamilelikte kullanmadan önce ürünlerin içeriklerini doktorunuzla paylaşmanızı öneririz.

Eski çatlaklar için ne yapılabilir?

Beyazlaşmış çatlaklar kalıcı izlerdir ve kremlerle kaybolmaz. Ancak görünümleri dermatolojik işlemlerle belirgin şekilde azaltılabilir. Lazer tedavileri, mikro iğneleme ve radyofrekans gibi yöntemler, cildin kolajen üretimini uyararak çatlakların daha az belirgin hâle gelmesine yardımcı olur.3 Hangi yöntemin size uygun olduğuna bir dermatolog karar vermelidir. Evde yapılabilecek en iyi şey, cildi nemli tutmak ve çatlakların güneşle daha belirgin hâle gelmesini önlemek için açıkta kalan bölgelerde güneş kremi kullanmaktır.

Ne zaman doktora gitmelisiniz?

Belirgin bir kilo değişimi, ergenlik ya da hamilelik olmadan aniden çok sayıda, geniş ve mor renkli çatlak ortaya çıkıyorsa; buna yüzde yuvarlaklaşma, karın bölgesinde kilo artışı, kolay morarma, kas güçsüzlüğü ya da yüksek tansiyon eşlik ediyorsa bir hekime başvurun. Bu belirtiler, vücutta kortizon düzeyinin yükseldiği bir durumun işareti olabilir.

Sık sorulan sorular

Çatlak kremi çatlakları tamamen önler mi?

Hayır, hiçbir krem çatlakları kesin olarak önleyemez. Çatlak oluşumunda genetik yatkınlık ve cildin gerilme hızı belirleyicidir. Düzenli nemlendirme ve masaj cildin esnekliğini destekler ve riski azaltmaya yardımcı olabilir.

Çatlak kremi ne zaman etki eder?

Yeni çatlakların renginde ve belirginliğinde değişim genellikle birkaç ay düzenli kullanımdan sonra fark edilir. Önleme amaçlı kullanımda ise etki, çatlağın oluşmaması ya da daha hafif olması şeklinde görülür.

Erkekler çatlak kremi kullanabilir mi?

Elbette. Ergenlikte büyüme, kilo değişimi ve hızlı kas gelişimi nedeniyle erkeklerde de çatlaklar sık görülür.

Kilo verirken çatlak oluşur mu?

Evet, özellikle hızlı kilo kaybında cilt yeni vücut şekline uyum sağlamakta zorlanabilir. Kilo kaybını daha yavaş ve düzenli tutmak ve cildi nemli tutmak riski azaltmaya yardımcı olur.

Çatlak kremi emzirirken kullanılabilir mi?

Çoğu çatlak kremi emzirme döneminde kullanılabilir, ancak göğüs bölgesine uygularken meme ucundan uzak durun ve bebeğin ürünle temas etmemesine dikkat edin. İçerik konusunda doktorunuza danışın.

Kaynaklar

1. Tung JY ve ark. Genome-wide association analysis implicates elastic microfibrils in the development of nonsyndromic striae distensae. J Invest Dermatol. 2013;133(11):2628-2631.

2. Brennan M, Young G, Devane D. Topical preparations for preventing stretch marks in pregnancy. Cochrane Database Syst Rev. 2012;11:CD000066.

3. Ud-Din S, McGeorge D, Bayat A. Topical management of striae distensae (stretch marks): prevention and therapy of striae rubrae and albae. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2016;30(2):211-222.

4. Kang S ve ark. Topical tretinoin (retinoic acid) improves early stretch marks. Arch Dermatol. 1996;132(5):519-526.

5. Timur Taşhan S, Kafkaslı A. The effect of bitter almond oil and massaging on striae gravidarum in primiparaous women. J Clin Nurs. 2012;21(11-12):1570-1576.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez.