Cilt Analizi Nasıl Yapılır?

Kısa cevap: Evde cilt analizi yapmak için yüzünüzü nazik bir temizleyiciyle yıkayın, hiçbir ürün sürmeden bir saat bekleyin ve gün ışığında aynaya bakın. Tüm yüz parlıyorsa cildiniz yağlı, yalnızca alın, burun ve çene parlıyorsa karma, cilt gergin, mat ve pullu görünüyorsa kuru, belirgin bir parlama ya da gerginlik yoksa normaldir. Bunu bir kâğıt mendil testiyle doğrulayın; ardından cildinizin ürünlere tepki verip vermediğine (hassasiyet), güneşe nasıl tepki verdiğine (fototip) ve sivilce, leke, kızarıklık gibi mevcut sorunlarına bakın. Cilt tipi büyük ölçüde sabittir; nemsizlik, hassasiyet ve sivilce gibi cilt durumları ise mevsime, yaşa ve bakıma göre değişir.

Doğru cilt bakımı, doğru teşhisle başlar. Yağlı cildine zengin bir krem süren biri sivilcelerle, kuru cildini sert bir jel temizleyiciyle yıkayan biri gerginlik ve pullanmayla karşılaşır. Üstelik çoğumuz cilt tipimizi yıllar önce bir kez belirleyip hiç sorgulamadan o bilgiyle devam ederiz. Oysa cilt; yaşla, mevsimle, hormonlarla ve kullandığımız ürünlerle değişir. İyi haber şu: Cildinizi tanımak için özel bir cihaza ihtiyacınız yok. Bir ayna, gün ışığı, bir kâğıt mendil ve bir saatlik sabırla oldukça güvenilir bir analiz yapabilirsiniz.

Cilt tipi ile cilt durumu arasındaki fark

Cilt analizinde en sık karıştırılan konu budur ve rutininizi doğru kurmak için bu ayrımı bilmek önemlidir.

Cilt tipi, büyük ölçüde genetik olarak belirlenir ve cildinizin ne kadar yağ ürettiğini tanımlar: yağlı, kuru, karma ya da normal. Zaman içinde yavaşça değişebilir, ama bir günden diğerine değişmez.

Cilt durumu ise geçicidir ve dış etkenlere göre değişir: nemsizlik, hassasiyet, sivilce, leke, kızarıklık, donukluk. Aynı kişi yazın sivilceli, kışın gergin ve nemsiz bir cilde sahip olabilir.

Bu ayrımın en önemli örneği "kuru" ile "nemsiz" cilt arasındaki farktır. Kuru cilt yeterince yağ üretmez; nemsiz (dehidrate) cilt ise yeterince su tutamaz. Yağlı bir cilt de nemsiz olabilir: Yüz gün ortasında parlarken yanaklar gergin hissedebilir. Bu durumda çözüm yağlı bir krem değil, hyalüronik asit gibi nem çeken hafif içeriklerdir.

Evde cilt analizi: 5 adım

Hazırlık

Analizi, cildinizin doğal hâlini görebileceğiniz bir anda yapın. Yüzünüzü yağ bazlı olmayan, nazik bir temizleyiciyle yıkayın ve bir havluyla bastırarak kurulayın. Ardından hiçbir ürün (tonik, serum, krem, güneş kremi) sürmeden bir saat bekleyin. Bu süre boyunca yüzünüze dokunmayın. Analizi mümkünse pencere önünde, doğal gün ışığında yapın; yapay ışık rengi ve parlamayı yanıltıcı gösterebilir. Sert bir peeling, retinol ya da asit uyguladığınız günlerin ertesinde analiz yapmayın; cilt geçici olarak kuru ve hassas görünebilir.

1. Çıplak yüz testi

Bir saat sonra aynaya bakın ve kendinize şu soruları sorun: Yüzüm nerede parlıyor? Nerede gergin hissediyorum? Pullanma, kızarıklık ya da kuru lekeler var mı?

2. Kâğıt mendil testi

Temiz bir kâğıt mendili ya da yağ alıcı kâğıdı alnınıza, burnunuza, çenenize ve yanaklarınıza ayrı ayrı hafifçe bastırın. Kâğıdı ışığa tutun. Kâğıtta belirgin yağ izi kalan bölgeler, cildinizin yağ ürettiği bölgelerdir.

3. Dokunma ve his testi

Parmak uçlarınızla yanaklarınıza dokunun. Cilt yumuşak ve esnek mi, yoksa pürüzlü, kaba ya da gergin mi? Yüzünüzü yıkadıktan hemen sonra "çekme" hissi oluyor mu? Bu his, kuru ya da nemsiz cildin en tipik işaretidir.

4. Gözenek ve doku gözlemi

Aynaya biraz daha yaklaşın. Gözenekler belirgin mi ve özellikle nerede? Burun ve yanakların iç kısmında büyük ve belirgin gözenekler yağlı ciltte sık görülür. Kuru ciltlerde gözenekler neredeyse görünmez, ama ince çizgiler daha kolay fark edilir.

5. Hassasiyet ve sorun haritası

Son olarak cildinizin geçmişini düşünün. Yeni bir ürün sürdüğünüzde batma ya da yanma oluyor mu? Soğukta, rüzgârda ya da sıcak duştan sonra yüzünüz kızarıyor mu? Sivilceler en çok nerede çıkıyor? Lekeleriniz var mı, varsa nerede? Bu soruların cevapları, cilt tipinizin üzerine eklenecek "cilt durumlarınızı" gösterir.

Sonuçları nasıl yorumlamalı?

Bir adım ötesi: Fototip ve dört eksenli cilt tipi

Fototip: Cildinizin güneşe nasıl tepki verdiğini gösterir. Dermatolojide yaygın olarak kullanılan Fitzpatrick sınıflaması, cildi hiç bronzlaşmadan hep yanan açık tenlerden (tip I) hiç yanmayan koyu tenlere (tip VI) kadar altı gruba ayırır.1 Açık tenler güneş yanığına ve güneşe bağlı yaşlanmaya, buğday ve koyu tenler ise sivilce sonrası leke ve melazmaya daha yatkındır. Fototipinizi bilmek güneş koruması ve leke bakımı açısından önemlidir. Kendinize şunu sorun: Güneşe korumasız çıktığımda önce yanıyor muyum, yoksa doğrudan bronzlaşıyor muyum?

Dört eksenli yaklaşım: Bazı dermatologlar cildi yalnızca yağ üretimine göre değil, dört ayrı eksende değerlendirir: yağlı ya da kuru, hassas ya da dirençli, lekeye yatkın ya da değil, kırışıklığa yatkın ya da sıkı.2 Örneğin "yağlı, hassas, lekeye yatkın ve sıkı" bir cilt ile "yağlı, dirençli, lekeye yatkın olmayan ve sıkı" bir cilt, aynı "yağlı cilt" etiketini taşısa da çok farklı bakım ister. Evde yaptığınız analizi bu dört soruyla tamamlamak, rutininizi çok daha isabetli kurmanızı sağlar.

Yüz haritası sivilcenin nedenini gösterir mi?

İnternette sık karşılaşılan "yüz haritaları", alındaki sivilceyi sindirime, yanaktakini akciğerlere, çenedekini hormonlara bağlar. Bu haritaların büyük kısmı geleneksel inanışlara dayanır ve bilimsel olarak desteklenmez. Kısmen doğru olan tek bağlantı, çene ve çene hattında yoğunlaşan, adet döngüsüyle birlikte artan sivilcelerin hormonal etkenlerle ilişkili olabileceğidir. Alın çizgisindeki sivilceler ise çoğu zaman saç ürünlerinden, yanaktaki sivilceler telefon ya da yastık kılıfı temasından kaynaklanır. Sivilcenin gerçek nedenlerini akne ve siyah nokta yazımızda anlattık.

Cihazlı cilt analizi

Dermatoloji kliniklerinde cilt; büyüteçli ışıklı cihazlar, ultraviyole ışıkla çalışan lambalar ve benleri inceleyen dermatoskoplar gibi araçlarla değerlendirilir. Bazı güzellik merkezlerinde ve mağazalarda da nem, yağ ve leke ölçen cilt analiz cihazları bulunur. Bu cihazlar, zaman içindeki değişimi takip etmek için faydalı olabilir; ama ölçümleri ortam koşullarına ve cihaza göre değişir, bir dermatolog muayenesinin yerini tutmaz. Evde yaptığınız dikkatli bir gözlem, cilt tipinizi belirlemek için çoğu zaman yeterlidir.

Analizden rutine

Cilt tipinizi ve durumlarınızı belirledikten sonra rutininizi kurmak çok daha kolaydır. Örneğin yağlı cilt için Salisilik Asit Yüz Temizleme Jeli ve %10 Niacinamide Sebum Dengeleyici Serum; kuru cilt için %6 Panthenol Bariyer Onarıcı Ceramide Krem; nemsiz cilt için Hyalüronik Asit & Kolajen Serum; hassas cilt için Centella (Cica) Cilt Bakım Kremi iyi bir başlangıç olabilir. Her cilt tipi için adım adım sabah ve akşam rutinlerini cilt bakım rutini yazımızda bulabilirsiniz. Hassasiyetle ilgili ayrıntılar için hassas ve alerjik cilt yazımıza göz atın.

Cilt analizini ne sıklıkla tekrarlamalı?

Cildiniz değiştikçe analizi yenileyin. Mevsim geçişlerinde (özellikle yazdan kışa geçerken), hamilelik ve emzirme döneminde, menopozda, yeni bir ilaca ya da tedaviye başladığınızda ve taşınma gibi iklim değişikliklerinde cildinize yeniden bakın. Genel bir kural olarak, yılda en az iki kez kısa bir analiz yapmak rutininizi güncel tutar.

Ne zaman dermatoloğa gitmelisiniz?

Analiz sırasında dikkatinizi çeken şu durumlarda kendi başınıza ürün denemek yerine bir dermatoloğa başvurun: şekli, rengi ya da boyutu değişen, kenarları düzensiz, kanayan ya da yeni ortaya çıkan benler; geçmeyen yaralar; sürekli kızarıklık ve damarlanma; derin ve ağrılı sivilceler; yoğun kaşıntılı ya da pullu döküntüler.

Sık sorulan sorular

Cilt tipi zamanla değişir mi?

Evet, yavaşça değişebilir. Ergenlikte yağlanma artar, yaş ilerledikçe cilt genellikle kurur. Hormonal değişimler, iklim ve kullanılan ürünler de cildi etkiler.

Hem yağlı hem kuru bir cildim olabilir mi?

Evet. Bu genellikle ya karma cilttir (T bölgesi yağlı, yanaklar kuru) ya da yağlı ama nemsiz bir cilttir. İkincisinde cilt parlar ama gergin hisseder; çözüm hafif ve nem çeken ürünlerdir.

Sabah uyandığımda yüzümün parlaması yağlı cilt olduğumu mu gösterir?

Tek başına göstermez. Gece sürdüğünüz krem ve yastıkla temas sabah parlamasını etkileyebilir. En güvenilir sonuç, temizlikten bir saat sonra yapılan analizle alınır.

Erkeklerin cilt analizi farklı mı yapılır?

Yöntem aynıdır. Erkek cildi genellikle daha kalın ve daha yağlıdır; tıraş edilen bölgelerde hassasiyet daha sık görülür. Analizi tıraştan hemen sonra yapmayın.

Cilt tipimi bilmeden ürün alırsam ne olur?

Yanlış ürün, çoğu zaman sorunu çözmek yerine yenisini yaratır: yağlı ciltte ağır krem sivilceye, kuru ciltte sert temizleyici gerginliğe ve hassasiyete yol açabilir. Birkaç dakikalık analiz, gereksiz ürün harcamasını da önler.

Kaynaklar

1. Fitzpatrick TB. The validity and practicality of sun-reactive skin types I through VI. Arch Dermatol. 1988;124(6):869-871.

2. Baumann LS. Understanding and treating various skin types: the Baumann Skin Type Indicator. Dermatol Clin. 2008;26(3):359-373.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez.