AHA ve BHA Cilde Faydaları Nelerdir?

Kısa cevap: AHA ve BHA'nın cilde başlıca faydaları şunlardır: daha aydınlık ve ışıltılı bir görünüm, pürüzsüz doku, daha az siyah nokta ve daha temiz görünen gözenekler, sivilcelerin kontrol altına alınması, güneş lekeleri ve sivilce izlerinin açılması, ince çizgilerin daha az belirgin hâle gelmesi, kuru ve pürüzlü ciltte yumuşama ve diğer bakım ürünlerinin cilde daha eşit dağılması. AHA'lar daha çok yüzey, ışıltı, leke ve kırışıklık tarafında; BHA ise gözenek, siyah nokta ve sivilce tarafında öne çıkar. Işıltı ve pürüzsüzlük birkaç haftada, leke ve ince çizgilerdeki değişim 8–12 haftada fark edilir.

Bir ürünün "yenileyici", "aydınlatıcı", "arındırıcı" olduğunu okumak kolay; ama bu kelimeler aynada neye karşılık geliyor? AHA ve BHA söz konusu olduğunda cevap oldukça somut, çünkü bu asitler dermatolojide on yıllardır kullanılıyor ve etkileri üzerine çok sayıda çalışma var. Bu yazıda asitlerin cilde sağladığı faydaları tek tek ele alıyoruz: Her faydanın arkasında ne olduğunu, hangi asitten geldiğini ve ne zaman fark edileceğini. AHA ve BHA'nın ne olduğunu, türlerini ve nasıl kullanılacağını ise AHA ve BHA asitleri yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

AHA ve BHA'nın cilde 8 faydası

1. Daha aydınlık ve ışıltılı bir görünüm

Donuk görünümün en yaygın nedeni, yüzeyde biriken ölü hücrelerdir. Bu hücreler düzensiz bir yüzey oluşturur ve ışığı dağıtarak yansıtır. AHA'lar bu hücrelerin dökülmesini kolaylaştırdığında yüzey düzleşir, ışık daha düzgün yansır ve cilt daha canlı görünür.1 Asit kullanan kişilerin çoğunun fark ettiği ilk değişiklik budur; çoğu zaman ilk birkaç hafta içinde görülür.

Öne çıkan asit: Glikolik ve laktik asit.

2. Pürüzsüz ve yumuşak doku

Elinizi yanağınızda gezdirdiğinizde hissettiğiniz pürüzler, çoğunlukla dökülemeyen hücre kümeleridir. Düzenli kimyasal eksfoliasyon bu pürüzleri azaltır, makyajın daha düzgün oturmasını sağlar. Fiziksel peelinglerin aksine bunu sürtünmeden, daha eşit biçimde yapar.

Öne çıkan asit: AHA'ların tümü; yağlı ciltlerde BHA da.

3. Daha az siyah nokta, daha temiz görünen gözenekler

Bu, BHA'nın en güçlü olduğu alandır. Salisilik asit yağda çözündüğü için sebumla dolu gözeneğin içine ulaşır ve gözenek duvarında biriken hücreleri çözer.2 Tıkaç çözüldükçe siyah noktalar azalır. Gözenekler kalıcı olarak küçülmez, ama içleri temizlendiğinde daha küçük ve daha az belirgin görünür.

Öne çıkan asit: Salisilik asit (BHA).

4. Sivilcelerin kontrol altına alınması

Her sivilce, tıkanmış bir gözenekle başlar. BHA gözeneklerin tıkanmasını önlediği ve iltihabı azaltıcı bir etkisi de olduğu için hafif aknede hem mevcut sivilcelerin hem de yenilerinin oluşmasını azaltmaya yardımcı olur. AHA'lar da yüzeydeki hücre birikimini azaltarak bu sürece destek olur. Aknenin nasıl oluştuğunu akne ve siyah nokta yazımızda, adım adım bir bakım planını da akne protokolü yazımızda bulabilirsiniz.

Öne çıkan asit: Salisilik asit; destek olarak glikolik ve mandelik asit.

5. Güneş lekeleri ve sivilce izlerinin açılması

Lekeler, fazla melaninin cildin üst katmanlarında birikmesiyle oluşur. AHA'lar hücre yenilenmesini hızlandırarak pigment yüklü hücrelerin daha çabuk dökülmesini sağlar. Bu yüzden özellikle yüzeysel güneş lekeleri ve sivilce sonrası kahverengi izler, düzenli AHA kullanımıyla zamanla açılır. Alfa arbutin, niasinamid gibi leke karşıtı içeriklerle birlikte kullanıldığında etki güçlenir. Lekelerle ilgili ayrıntıları leke ve ton eşitleme yazımızda bulabilirsiniz.

Öne çıkan asit: Glikolik ve laktik asit; koyu tenlerde ve hassas ciltlerde mandelik asit.

6. İnce çizgilerin daha az belirgin görünmesi

Güneşle yaşlanmış ciltlerde yapılan bir çalışmada, düzenli AHA kullanımının yalnızca yüzey katmanını değil, derinin daha alt katmanlarını da olumlu yönde etkilediği ve cildin daha dolgun göründüğü bildirildi.3 AHA'lar derin kırışıklıkları gidermez, ama ince çizgilerin ve güneş hasarının görünümünü azaltmada etkili bir destektir.

Öne çıkan asit: Glikolik asit.

7. Kuru ve pürüzlü ciltte yumuşama

Asitlerin kuru cilde iyi geldiğini duymak şaşırtıcı olabilir, ama laktik asit bu açıdan özeldir. Hem ölü hücrelerin dökülmesine yardım eder hem de nem çeker. Laboratuvar çalışmaları, laktik asidin cildin bariyer yağlarından olan seramidlerin üretimini desteklediğini de göstermiştir.4 Bu yüzden laktik asit, kuru ve pullanan ciltlerde ve vücuttaki pürüzlü bölgelerde sık tercih edilir.

Öne çıkan asit: Laktik asit.

8. Diğer bakım ürünlerinin daha etkili çalışması

Yüzeyde biriken ölü hücre tabakası, sürdüğünüz serumların ve nemlendiricilerin cilde eşit dağılmasını zorlaştırır. Düzenli eksfoliasyonla bu tabaka inceldiğinde ürünler daha düzgün yayılır ve cildin tamamına ulaşır. Bu, asitlerin dolaylı ama önemli bir faydasıdır.

Vücut için faydaları

AHA ve BHA'nın faydaları yalnızca yüzle sınırlı değildir. Kol arkasında ve bacaklarda görülen küçük, pürüzlü kabarcıklar (keratozis pilaris) laktik asit gibi AHA'lara iyi yanıt verir.5 Dirsek, diz ve topuk gibi sertleşmiş bölgeler yumuşar. Sırt ve göğüste çıkan sivilcelerde BHA, yüzde olduğu gibi gözenekleri açık tutar. Tıraş ve epilasyon sonrası batık kıllara yatkın bölgelerde de düzenli eksfoliasyon kılların deri altında kalmasını azaltmaya yardım eder.

Vücut için pratik seçenekler: Maruderm AHA Duş Jeli (glikolik ve laktik asit), sırt ve göğüs için BHA içeren Kahve & Yeşil Çay Özlü Vücut Peelingi.

Hangi sorun için hangi asit?

Faydalar ne zaman görülür?

AHA ve BHA'nın yapamadıkları

Faydaları gerçek, ama sınırları da var. Gerçekçi bir beklenti, hem hayal kırıklığını hem de "daha güçlüsünü kullanayım" düşüncesiyle yapılan aşırı kullanımı önler.

• Gözenekleri kalıcı olarak küçültmez. Gözeneklerin içini temizler ve daha küçük görünmelerini sağlar, ama gözeneğin gerçek boyutu genetik yapı ve yaşla belirlenir.

• Çukur sivilce izlerini düzeltmez. Kahverengi ve kırmızı izler açılır; çukur ya da kabarık izler için dermatolojik işlemler gerekir.

• Derin kırışıklıkları gidermez. İnce çizgilerin görünümünü azaltır, ama derin kırışıklıklar farklı yaklaşımlar gerektirir.

• Orta ve şiddetli akneyi tek başına tedavi etmez. Derin, ağrılı sivilcelerde dermatolog tedavisi gerekir.

• Güneş kremi olmadan kalıcı sonuç vermez. AHA cildi güneşe karşı daha duyarlı hâle getirir; güneş koruması olmadan lekeler geri döner, hatta artabilir.6

Faydaları en üst düzeye çıkarmak için

AHA ve BHA'dan en iyi sonucu almanın sırrı, güçlü değil tutarlı olmaktır. Tek bir ürünle, haftada iki akşam başlayın; cildiniz alıştıkça sıklığı artırın. Asitlerin yanında bariyeri destekleyen bir nemlendirici kullanın; örneğin %6 Panthenol Bariyer Onarıcı Ceramide Krem. Her sabah geniş spektrumlu bir güneş kremi sürün; örneğin SPF 50+ Leke Karşıtı Güneş Kremi. Asitlerin neden güneş kremi gerektirdiğini güneş kremi yazımızda anlattık. Cildiniz yanıyor, gerginleşiyor ve her ürün batıyorsa ara verin: Aşırı kullanım, faydaların tam tersini yaratır.

Sık sorulan sorular

AHA ve BHA'nın faydası kalıcı mı?

Kullanmaya devam ettiğiniz sürece faydalar sürer. Bıraktığınızda cilt yenilenme hızı zamanla eski düzeyine döner. Leke gibi sorunlarda ise güneş korumasına devam ettiğiniz sürece sonuçlar daha uzun korunur.

AHA ve BHA her yaşta kullanılabilir mi?

Ergenlikte siyah nokta ve sivilce için BHA, ilerleyen yaşlarda ışıltı, leke ve ince çizgiler için AHA öne çıkar. Çocuklarda kullanımı ise önerilmez; sivilcesi olan ergenlerde düşük oranlı bir temizleyiciyle başlamak en güvenli yoldur.

Kuru cilt AHA kullanabilir mi?

Evet. Laktik asit nem çektiği için kuru ciltler için iyi bir seçenektir. Düşük sıklıkla başlayın ve mutlaka zengin bir nemlendiriciyle destekleyin.

Faydaları görmek için her gün kullanmak gerekir mi?

Hayır. Çoğu cilt için haftada 3–4 kullanım yeterlidir. Her gün kullanım yalnızca cildi buna alışmış ve iyi tolere eden kişiler içindir.

Kaynaklar

1. Kornhauser A, Coelho SG, Hearing VJ. Applications of hydroxy acids: classification, mechanisms, and photoactivity. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2010;3:135-142.

2. Arif T. Salicylic acid as a peeling agent: a comprehensive review. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2015;8:455-461.

3. Ditre CM ve ark. Effects of alpha-hydroxy acids on photoaged skin: a pilot clinical, histologic, and ultrastructural study. J Am Acad Dermatol. 1996;34(2 Pt 1):187-195.

4. Rawlings AV ve ark. Effect of lactic acid isomers on keratinocyte ceramide synthesis, stratum corneum lipid levels and stratum corneum barrier function. Arch Dermatol Res. 1996;288(7):383-390.

5. Wang JF, Orlow SJ. Keratosis pilaris and its subtypes: associations, new molecular and pharmacologic etiologies, and therapeutic options. Am J Clin Dermatol. 2018;19(5):733-757.

6. Kaidbey K ve ark. Topical glycolic acid enhances photodamage by ultraviolet light. Photodermatol Photoimmunol Photomed. 2003;19(1):21-27.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez.