Shea Yağı Nedir ve Ne İşe Yarar?

Kısa cevap: Shea yağı (shea butter), Batı ve Orta Afrika'da yetişen shea ağacının (Vitellaria paradoxa) çekirdeklerinden elde edilen, oda sıcaklığında yarı katı olan bir bitkisel yağdır. Oleik ve stearik asit gibi yağ asitleri ile yatıştırıcı özellikte bitkisel bileşenler içerir. Cilde sürüldüğünde yüzeyde koruyucu bir tabaka oluşturarak nem kaybını azaltır, kuru ve pürüzlü cildi yumuşatır. Bu yüzden kuru cilt, dirsek, diz ve topuklar, eller, dudaklar ve kuru, kıvırcık saç uçları için özellikle faydalıdır. Shea yağı tek başına cilde su kazandırmaz; nemli cilde ya da nem çeken içeriklerle birlikte kullanıldığında en iyi sonucu verir. Güneş kremi yerine kullanılamaz. Ağır dokusu nedeniyle akneye yatkın yüz cildinde dikkatli kullanılmalıdır.

Vücut kremlerinden dudak balmlarına, saç maskelerinden el kremlerine kadar pek çok bakım ürününün içerik listesinde karşılaşılan shea yağı, kozmetik dünyasının en sevilen doğal içeriklerinden biri. Yüzyıllardır Afrika'da cilt ve saç bakımında kullanılan bu yağ, bugün modern formüllerin de vazgeçilmez bir parçası. Peki shea yağı gerçekte ne yapar, kimler için uygundur ve nasıl kullanılmalıdır? Bu yazıda shea yağı hakkında bilmeniz gerekenleri anlatıyoruz.

Shea yağı nedir?

Shea yağı, shea ağacının ceviz büyüklüğündeki meyvelerinin çekirdeklerinden elde edilir. Çekirdekler kurutulur, öğütülür ve kaynatılarak ya da preslenerek yağı ayrıştırılır. Elde edilen yağ, oda sıcaklığında yumuşak bir tereyağı kıvamındadır ve ten sıcaklığında kolayca erir.

Shea yağının yapısında ağırlıklı olarak oleik asit ve stearik asit bulunur. Bunun yanında, yağın sabunlaşmayan bölümü adı verilen kısmında triterpen alkoller, fitosteroller ve E vitamini gibi bileşenler yer alır. Shea yağının yatıştırıcı özelliklerinin bu bileşenlerle ilişkili olduğu düşünülmektedir.1

Ham ve rafine shea yağı

Ham (rafine edilmemiş) shea yağı sarımsı-krem renkli, kendine özgü fındıksı bir kokuya sahiptir ve bitkisel bileşenlerini daha fazla korur; ancak kalitesi ve saflığı üreticiye göre değişebilir. Rafine shea yağı ise beyaz, kokusuz ve daha standarttır; bu yüzden kozmetik formüllerde daha sık tercih edilir. İçerik listelerinde genellikle "Butyrospermum Parkii Butter" ya da "Shea Butter" olarak yer alır.

Shea yağının cilde faydaları

1. Nem kaybını azaltır

Shea yağı, cildin yüzeyinde ince bir koruyucu tabaka oluşturarak suyun buharlaşmasını yavaşlatır. Aynı zamanda cildin hücreleri arasındaki boşlukları doldurarak kuru ve pürüzlü cildi yumuşatır. Önemli bir not: Shea yağı cilde su çekmez, var olan nemi korur. Bu yüzden en iyi sonuç, nemli cilde uygulandığında ya da gliserin, hyalüronik asit ve üre gibi nem çeken içeriklerle birlikte kullanıldığında alınır. Kuru ciltler için nemlendirici seçimini kuru ciltlere nemlendirici yazımızda anlattık.

2. Cilt bariyerini destekler

Bitkisel yağlar, cildin koruyucu bariyerinin yapısındaki yağları destekleyerek bariyerin toparlanmasına yardımcı olabilir.2 Bu özelliği sayesinde shea yağı, kuru, çatlamış ve kolay tahriş olan ciltlerin bakımında sık kullanılır. Atopiye yatkın ciltlerde parfümsüz formüllerde kullanılması tercih edilmelidir; ayrıntılar için atopik dermatit yazımıza göz atabilirsiniz.

3. Cildi yatıştırır

Laboratuvar çalışmalarında shea yağının iltihapla ilişkili bazı sinyalleri azaltabildiği gösterilmiştir.1 Günlük kullanımda bu, kuruluğa bağlı kaşıntı ve hafif kızarıklığın hafiflemesi olarak hissedilebilir.

4. Pürüzlü bölgeleri yumuşatır

Dirsek, diz ve topuklar gibi sertleşmeye yatkın bölgelerde shea yağı içeren yoğun kremler cildin daha yumuşak ve pürüzsüz görünmesini sağlar. Topuk bakımı için ayak bakımı yazımıza göz atabilirsiniz.

Shea yağının kullanım alanları

Dudaklar ve eller

Dudaklarda yağ bezi bulunmadığı için kolayca kurur ve çatlar. Shea yağı, dudak balmlarında en sık kullanılan içeriklerden biridir; dudak balmı seçimi için dudak balmı yazımıza göz atabilirsiniz. Sık yıkanan eller için de shea yağı içeren kremler etkili bir koruma sağlar.

Saç

Shea yağı, özellikle kuru, kıvırcık ve kabarmaya yatkın saçlarda uçları yumuşatmak ve parlaklık kazandırmak için kullanılabilir. Ağır bir yağ olduğu için ince ve yağlanmaya yatkın saçlarda ağırlık yapabilir; çok az miktarda ve yalnızca uçlara sürülmelidir. Saç yağları hakkında daha fazla bilgi için argan yağı ve kabarık saçlar yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Hamilelik ve çatlaklar

Shea yağı, çatlak kremlerinde sık kullanılır ve gerilen cildi yumuşatarak rahatlatır. Ancak herhangi bir yağın ya da kremin çatlakları kesin olarak önlediği gösterilmemiştir. Ayrıntılar için çatlak kremi ve doğum sonrası çatlaklar yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Shea yağı kimler için uygun değildir?

• Akneye yatkın ve çok yağlı yüz cildi: Ağır ve kapatıcı dokusu, bazı kişilerde gözenekleri tıkayarak sivilceye yol açabilir. Yüzde saf shea yağı yerine hafif formüller tercih edilmelidir.

• Güneş yanığı olan cilt: Yanık cilt önce serinletilmeli ve hafif, yatıştırıcı ürünlerle bakılmalıdır. Kapatıcı yağlar, ilk saatlerde ısıyı hapsedebilir.

• Kuruyemiş alerjisi olanlar: Shea, botanik olarak bir ağaç çekirdeğidir. Rafine shea yağında alerjiye yol açabilecek proteinlerin çok düşük düzeyde olduğu gösterilmiş ve alerjik reaksiyonlar son derece nadir bildirilmiştir;3 yine de ciddi kuruyemiş alerjisi olanlar yeni bir ürünü önce küçük bir alanda denemeli ya da doktorlarına danışmalıdır.

Hassas ve alerjiye yatkın ciltlerde her yeni ürünün önce küçük bir alanda denenmesi önerilir; ayrıntılar için alerjik cilt yazımıza göz atabilirsiniz.

Shea yağı hakkında yanlış bilinenler

"Shea yağı doğal bir güneş kremidir." Shea yağı çok düşük düzeyde UV emen bileşenler içerse de sağladığı koruma ihmal edilebilir düzeydedir. Güneş kreminin yerini kesinlikle tutmaz.

"Shea yağı cildi nemlendirir, başka bir şeye gerek yok." Shea yağı nemi hapseder ama cilde su kazandırmaz. Çok kuru ciltlerde nem çeken içeriklerle birlikte kullanılmalıdır.

"Ne kadar saf, o kadar iyi." Ham shea yağı daha fazla bitkisel bileşen içerebilir, ama kalitesi değişkendir ve kokusu yoğundur. İyi formüle edilmiş bir kremdeki shea yağı, hem dengeli bir doku hem de nem çeken içeriklerle birlikte daha kapsamlı bir bakım sunar.

Shea yağı içeren Maruderm ürünleri

Çok kuru ve pürüzlü ciltler için shea yağı, ayçiçeği yağı, panthenol ve üreyi bir arada sunan Maruderm %10 Üre Yoğun Nemlendirici Vücut Kremi, üre ile cilde nem çekerken shea yağıyla bu nemi hapseder; dirsek, diz ve topuklar için de uygundur. Vücut peelinginde ise shea yağı içeren Himalaya Tuzu Vücut Peelingi ve Kahve & Yeşil Çay Özlü Vücut Peelingi, cildi arındırırken kurumasını önlemeye yardımcı olur. Tüm vücut kremlerine vücut kremleri kategorimizden ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Shea yağı yüze sürülür mü?

Kuru ve normal ciltlerde shea yağı içeren kremler yüzde güvenle kullanılabilir. Akneye yatkın ve yağlı ciltlerde ise saf shea yağı gözenekleri tıkayabileceği için önerilmez.

Shea yağı lekeleri açar mı?

Shea yağının leke açıcı bir etkisi gösterilmemiştir. Lekeler için alfa arbutin, niasinamid ve C vitamini gibi içerikler ile düzenli güneş koruması gerekir.

Shea yağı bebeklerde kullanılabilir mi?

Bebek cildi hassastır; bebekler için özel olarak formüle edilmiş, parfümsüz ürünler tercih edilmelidir. Saf yağları bebek cildine uygulamadan önce çocuk doktorunuza danışın.

Shea yağı ile kakao yağı arasındaki fark nedir?

İkisi de yarı katı bitkisel yağlardır ve cildi yumuşatır. Kakao yağı daha sert ve daha kapatıcıdır, kendine özgü bir kokusu vardır; shea yağı ise daha yumuşak dokuludur ve cilde daha kolay yayılır.

Kaynaklar

1. Verma N ve ark. Anti-inflammatory effects of shea butter through inhibition of iNOS, COX-2, and cytokines via the Nf-kB pathway in LPS-activated J774 macrophage cells. J Complement Integr Med. 2012;9:Article 4.

2. Lin TK, Zhong L, Santiago JL. Anti-inflammatory and skin barrier repair effects of topical application of some plant oils. Int J Mol Sci. 2017;19(1):70.

3. Chawla KK ve ark. Shea butter contains no IgE-binding soluble proteins. J Allergy Clin Immunol. 2011;127(3):680-682.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez.