El ve Ayak Bakımı İçin Çok Önemli Tüyolar

Kısa cevap: Eller, yüzden daha ince ve yağ bezi bakımından daha fakir bir cilde sahiptir; üstelik gün içinde defalarca yıkanır ve güneşe açıktır. Bu yüzden el bakımının temeli şudur: ellerinizi ılık suyla ve nazik bir sabunla yıkayın, her yıkamadan sonra krem sürün, bulaşık ve temizlik yaparken eldiven kullanın, el üstlerine güneş kremi sürün ve tırnak etlerini kesmek yerine nemlendirin. Ayaklarda ise parmak aralarını iyice kurulamak, topuk ve tabanlara üre içeren bir krem sürmek ve tırnakları düz kesmek en önemli adımlardır. Geçmeyen çatlaklar, kaşıntılı döküntüler ya da tırnakta beliren koyu bir çizgi için bir dermatoloğa başvurun.

Yüzümüze onlarca ürün sürerken ellerimizi çoğu zaman bir sabun ve arada bir hatırlanan bir krem tüpüyle geçiştiririz. Oysa eller, yaşımızı ve yaşam tarzımızı en açık biçimde ele veren bölgelerden biridir. Kuruyan, çatlayan, lekelenen eller ve bakımsız tırnaklar; bulaşık suyuyla, dezenfektanla, soğukla ve güneşle geçen yılların izini taşır. Ayaklarımız ise tüm gün yükümüzü taşımasına rağmen genellikle ancak yaz geldiğinde hatırlanır. Bu yazıda el ve ayak bakımında gerçekten fark yaratan tüyoları bir araya getirdik.

Eller neden bu kadar çabuk kurur ve yaşlanır?

El üstündeki cilt, vücudun en ince derili bölgelerinden biridir ve yağ bezi sayısı azdır. Bu yüzden kendi koruyucu yağını yeterince üretemez. Buna günlük hayatın yükleri eklenir: Her el yıkama, cildin yüzeyindeki koruyucu yağları biraz daha alır; deterjanlar ve temizlik ürünleri bariyeri bozar; soğuk hava ve kalorifer cildi kurutur. El üstleri aynı zamanda yüz kadar, bazen ondan fazla güneş görür. Güneş koruması genellikle ihmal edildiği için yıllar içinde lekeler, incelme ve kırışıklıklar önce ellerde belirginleşir.

El bakımı için 10 önemli tüyo

1. Ilık su ve nazik sabun

Sıcak su ve sert sabunlar cildin koruyucu yağlarını çözer. Ellerinizi ılık suyla, nemlendirici özellikli ve parfümsüz bir sabunla yıkayın. Yıkadıktan sonra havluyla ovmak yerine bastırarak kurulayın ve parmak aralarını unutmayın.

2. Her yıkamadan sonra krem

El kremini sabah bir kez sürmek yetmez. Her yıkamadan sonra, eller hâlâ hafif nemliyken ince bir kat krem sürmek, kuruluğu önlemenin en etkili yoludur. Kremi yanınızda taşıyın: masanızda, çantanızda, lavabonun yanında. Normal ve hafif kuru eller için hyalüronik asit içeren Maruderm Hyalüronik Asit Nemlendirici Krem yüz ve vücutta kullanılabilir; çok kuru, pürüzlü ve sertleşmiş eller için %10 Üre Yoğun Nemlendirici Vücut Kremi tercih edilebilir. Üre, açık çatlaklarda batma yapabileceği için bu bölgelerde kullanmayın.

3. El dezenfektanını akıllıca kullanın

Şaşırtıcı gelebilir, ama gliserin gibi nemlendiriciler içeren alkol bazlı el dezenfektanları, gün içinde sık sık sabunla yıkamaya göre cildi genellikle daha az tahriş eder.1 Asıl yanma hissi, zaten tahriş olmuş ya da çatlamış ciltte ortaya çıkar. Elleriniz gözle görülür şekilde kirli değilse dezenfektan kullanabilir, ardından krem sürebilirsiniz.

4. Ev işlerinde eldiven

Bulaşık, çamaşır ve temizlik ürünleri, ellerin en büyük düşmanlarıdır. Islak işlerde eldiven kullanın; eldivenin içinde terleme ve tahriş oluyorsa altına ince pamuklu eldiven giyin. Eldiveni uzun süre takmanız gerekiyorsa ara verin; eldivenin içinde uzun süre nemli kalan cilt de tahriş olur.2

5. Kışın dışarıda eldiven

Soğuk ve rüzgâr el cildini hızla kurutur ve çatlatır. Kış aylarında dışarı çıkarken eldiven takmak, basit ama çok etkili bir önlemdir.

6. El üstlerine güneş kremi

Ellerdeki kahverengi lekelerin büyük kısmı, yıllar içinde biriken güneş hasarından kaynaklanır. Yüzünüze güneş kremi sürerken el üstlerinizi de unutmayın ve eller sık yıkandığı için gün içinde yenileyin. Pratik bir seçenek, SPF 50+ Leke Karşıtı Güneş Spreyi. Direksiyon başında uzun süre kalıyorsanız bu adım daha da önemlidir; UVA ışınları camdan geçer.

7. Lekeler için bakım

El üstünde oluşmuş lekeler için güneş kreminin yanında leke karşıtı içerikler yardımcı olabilir; örneğin C vitamini ve alfa arbutin içeren Vitamin C Aydınlatıcı Vücut Kremi. Lekeler ve tedavi seçenekleri hakkında daha fazla bilgi için cilt lekeleri yazımıza göz atabilirsiniz. Şekli, rengi ya da boyutu değişen bir leke fark ederseniz bir dermatoloğa gösterin.

8. Haftada bir gece bakımı

Çok kuru ya da çatlamış eller için haftada bir iki gece yoğun bakım yapın: Yatmadan önce ellerinize kalın bir kat krem sürün ve üzerine pamuklu eldiven giyin. Sabah ellerinizin ne kadar yumuşadığını fark edeceksiniz.

9. Nazik peeling

El üstünde pürüzlenme varsa haftada bir kez nazik bir peeling yapabilirsiniz. Ancak ellerinizde çatlak, tahriş ya da egzama varsa peeling yapmayın.

10. Takıları çıkarın

Yüzüklerin altında kalan sabun ve su, cildi tahriş ederek bu bölgede kızarıklık ve kaşıntıya yol açabilir. Ellerinizi yıkarken ve krem sürerken yüzüklerinizi çıkarın ya da altlarını iyice durulayıp kurulayın.

Tırnak ve tırnak eti bakımı

• Tırnak etlerini kesmeyin. Tırnak eti, tırnağın dibini mikroplara karşı koruyan bir bariyerdir. Kesmek yerine el kreminizle ya da bir damla yağla yumuşatıp nazikçe geri itin.

• Kırılgan tırnaklar için nem. Sık ıslanıp kuruyan tırnaklar katman katman ayrılır ve kırılır. Tırnaklarınıza da krem sürün, aseton içeren çıkarıcıları sık kullanmayın.

• Biotin takviyesine mucize gözüyle bakmayın. Biotin takviyelerinin kırılgan tırnaklara faydası konusundaki kanıtlar oldukça sınırlıdır.3 Ayrıca biotin, bazı kan tahlillerinin sonuçlarını yanıltabilir; kullanıyorsanız tahlil öncesinde doktorunuza söyleyin.

• Kalıcı ojede UV lambasına dikkat. Kalıcı oje kurutmada kullanılan UV lambaları cilde UV ışını verir. Laboratuvar koşullarında yapılan bir çalışmada bu lambaların hücrelerde hasara yol açabildiği gösterildi.4 Gerçek hayattaki riski henüz net olmasa da, uygulamadan önce ellere güneş kremi sürmek ya da parmak ucu açık eldiven kullanmak mantıklı bir önlemdir.

• Tırnakları düz kesin. El tırnaklarını yuvarlak ya da kare, ayak tırnaklarını ise mutlaka düz kesin ve köşelerini hafifçe törpüleyin.

Ayak bakımı için 5 kısa tüyo

1. Parmak aralarını iyice kurulayın. Ayak mantarı en sık buradan başlar.

2. Topuklara üreli krem. Topuk çatlaklarında üre içeren kremler en etkili seçeneklerdendir. Akşam kremi sürüp üzerine pamuklu çorap giyin. Örnek: %10 Üre Yoğun Nemlendirici Vücut Kremi.

3. Sertleşmiş deriyi nazikçe inceltin. Haftada bir, ılık suda yumuşattıktan sonra pomza taşı kullanın. Jilet ya da bıçakla müdahale etmeyin.

4. Çorap ve ayakkabıya dikkat edin. Pamuklu çorap giyin, ayakkabılarınızı dönüşümlü kullanın, havuz ve ortak duşlarda terlik takın.

5. Yazın ayak üstlerine güneş kremi. Sandalet giydiğinizde ayak üstleri de güneşte yanar ve lekelenir.

Topuk çatlakları, nasır, ayak kokusu, mantar ve diyabette ayak bakımı gibi konuların hepsini ayak bakımı rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.

El ve ayak bakımı takvimi

Ne zaman dermatoloğa gitmelisiniz?

Düzenli bakıma rağmen geçmeyen, kaşıntılı, pullanan ya da su toplayan döküntüler el egzamasının belirtisi olabilir; el egzaması yaygın bir durumdur ve dermatolog tedavisiyle kontrol altına alınabilir.2 Derin ve kanayan çatlaklar, tırnakta renk değişikliği, kalınlaşma ya da ufalanma, tırnak eti çevresinde ağrılı şişlik ve kızarıklık varsa da bir dermatoloğa başvurun. Tırnak boyunca uzanan, yeni ortaya çıkan ya da genişleyen koyu kahverengi veya siyah bir çizgi ise mutlaka ve vakit kaybetmeden bir dermatoloğa gösterilmelidir.

Sık sorulan sorular

El kremi yerine vücut kremi kullanılabilir mi?

Evet. İyi bir vücut kremi eller için de uygundur. Önemli olan kremi sık ve düzenli kullanmaktır. Çok kuru ve çatlamış eller için daha yoğun, üre ya da seramid içeren kremler tercih edilebilir.

Ellerimdeki kuruluk neden kışın artıyor?

Soğuk ve rüzgârlı hava, düşük nem ve kalorifer havası cildin nem kaybını hızlandırır. Kışın ellerinizi daha sık nemlendirin, dışarıda eldiven takın ve ellerinizi sıcak suyla yıkamaktan kaçının.

Tırnak etlerini kesmek zararlı mı?

Evet, önerilmez. Tırnak eti tırnağın dibini enfeksiyonlara karşı korur. Kesmek yerine yumuşatıp geri itmek daha güvenlidir.

Eller neden yüzden önce yaşlanır?

El üstü cildi ince ve yağ bezi bakımından fakirdir, sık yıkanır ve güneşe açıktır ama genellikle güneş kremiyle korunmaz. Bu yüzden lekeler ve incelme ellerde erken belirginleşir.

Kaynaklar

1. Löffler H, Kampf G. Hand disinfection: how irritant are alcohols? J Hosp Infect. 2008;70 Suppl 1:44-48.

2. Thyssen JP ve ark. Guidelines for diagnosis, prevention, and treatment of hand eczema. Contact Dermatitis. 2022;86(5):357-378.

3. Lipner SR, Scher RK. Biotin for the treatment of nail disease: what is the evidence? J Dermatolog Treat. 2018;29(4):411-414.

4. Zhivagui M ve ark. DNA damage and somatic mutations in mammalian cells after irradiation with a nail polish dryer. Nat Commun. 2023;14(1):276.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez.