Centella Asiatica Nedir? Cilde Faydaları Nelerdir?

Kısa cevap: Centella asiatica, Asya'da yüzyıllardır yara iyileşmesinde kullanılan, "kaplan otu" ya da "gotu kola" olarak da bilinen bir bitkidir. Kozmetikte "cica" adıyla anılır. Cildi yatıştırıcı etkisini asiatikosit, madekasosit, asiatik asit ve madekasik asit adlı bileşenlerinden alır. Kızarıklığı ve tahriş hissini azaltır, cilt bariyerinin onarımını ve nem tutmasını destekler, kolajen üretimine katkıda bulunur ve cildin iyileşme sürecine yardımcı olur. Hassas, kızarıklığa yatkın, akneye yatkın ve retinol ya da asit gibi aktifler kullanan ciltler için özellikle uygundur. Genellikle iyi tolere edilir ve hemen her içerikle birlikte kullanılabilir.

Son yıllarda kozmetik raflarında "cica" kelimesini görmemek neredeyse imkânsız. Kore cilt bakımıyla popülerleşen bu içerik, kremlerden toniklere, güneş kremlerinden maskelere kadar pek çok üründe yer alıyor. Ama cica yeni keşfedilmiş bir trend değil. Arkasında Asya'da yüzyıllardır yara bakımında kullanılan bir bitki ve onlarca yıllık bilimsel araştırma var. Bu yazıda centella asiatica'nın ne olduğunu, cilde gerçekte ne yaptığını ve hangi cilt tipleri için en uygun olduğunu anlatıyoruz.

Centella asiatica nedir?

Centella asiatica, Hindistan, Çin, Güneydoğu Asya ve Afrika'nın nemli bölgelerinde yetişen, küçük yuvarlak yapraklı, sürünücü bir bitkidir. Türkçede "kaplan otu", "Asya su çuhası" ya da Hint geleneğindeki adıyla "gotu kola" olarak da bilinir. Kaplan otu adının, yaralanan kaplanların iyileşmek için bu bitkinin üzerinde yuvarlandığına dair eski bir hikâyeden geldiği anlatılır. Hikâye efsane olsa da bitkinin geleneksel tıpta yara ve yanık bakımında kullanılması gerçektir.

Kozmetikteki "cica" adı ise Fransızcadaki "cicatrisation" yani yara iyileşmesi kelimesinden gelir. Bugün "cica" ifadesi, centella asiatica içeren ve cildi yatıştırmayı hedefleyen ürünler için kullanılır.

Centella asiatica'nın aktif bileşenleri

Centella'nın ciltteki etkilerinin büyük kısmı, triterpenoidler adı verilen bir grup bileşenden gelir.1

Ürünlerin içerik listesinde bu bileşenleri "Centella Asiatica Extract", "Centella Asiatica Leaf Water", "Madecassoside", "Asiaticoside", "Asiatic Acid" ya da "Madecassic Acid" olarak görebilirsiniz. Bazı ürünlerde bu bileşenlerin standardize edilmiş karışımı kullanılır.

Centella asiatica'nın cilde 6 faydası

1. Cildi yatıştırır, kızarıklığı azaltır

Centella'nın en bilinen ve en çok aranan etkisi budur. İçerdiği triterpenoidler, cilt tahriş olduğunda devreye giren iltihabi sinyalleri azaltır.2 Bu yüzden rüzgârdan, soğuktan, güneşten, tıraştan ya da bir üründen sonra kızaran ve batan ciltlerde rahatlatıcıdır. Hassas cilt hakkında daha fazla bilgi için hassas ve alerjik cilt yazımıza göz atabilirsiniz.

2. Cilt bariyerini ve nemi destekler

Zayıflamış bir bariyer, cildin nemini kaybetmesine ve dış etkenlere karşı savunmasız kalmasına yol açar. Centella, özellikle madekasosit, bariyerin onarımına katkı sağlar ve cildin su tutma kapasitesini destekler. Seramid, panthenol ve hyalüronik asitle birlikte kullanıldığında bu etki güçlenir.

3. Cildin iyileşme sürecini destekler

Centella'nın geleneksel kullanımının temeli budur. Laboratuvar çalışmaları, centella bileşenlerinin cilt onarımında görev alan kolajen üretimini uyardığını göstermiştir.3 Bu nedenle kuru, çatlamış, tahriş olmuş ya da hafif hasar görmüş ciltlerde toparlanmayı destekleyen bakım ürünlerinde sıkça kullanılır. Açık yaralarda ya da ciddi yanıklarda ise ürün kullanmadan önce mutlaka bir hekime danışılmalıdır.

4. Yaşlanma belirtilerine karşı destek

Kolajen üretimini destekleyen etkisi, centella'yı yaşlanma karşıtı bakımda da değerli kılar. Güneşle yaşlanmış ciltlerde yapılan bir klinik çalışmada, C vitamini ve madekasosit içeren bir kremin altı aylık kullanımında cilt esnekliği, pürüzsüzlüğü ve kırışıklık görünümünde iyileşme bildirildi.4 Centella tek başına güçlü bir kırışıklık karşıtı içerik değildir, ama retinol ve C vitamini gibi içeriklerle birlikte iyi bir destekçidir.

5. Akneye yatkın ciltlerde rahatlama

Sivilce, iltihaplı bir süreçtir. Centella'nın iltihabı azaltıcı etkisi, sivilcelerin çevresindeki kızarıklığı yatıştırmaya ve sivilce sonrası iyileşmeyi desteklemeye yardımcı olabilir. Asıl önemli katkısı ise dolaylıdır: Salisilik asit, retinol ya da azelaik asit gibi akne bakımında kullanılan ve cildi kurutabilen içeriklerin daha rahat tolere edilmesine yardım eder. Centella akneyi tedavi etmez, ama akne rutininin sürdürülebilir olmasını kolaylaştırır. Adım adım bir plan için akne protokolü yazımıza bakabilirsiniz.

6. Aktif içerik kullananlar için "denge"

Retinol, AHA ve BHA gibi güçlü içerikler kullanan ciltler zaman zaman kızarır, pullanır ve hassaslaşır. Centella içeren bir krem ya da tonik, bu içeriklerin kullanıldığı akşamlarda ya da ertesi gün cildi yatıştırmak için idealdir. Asitlerle ilgili ayrıntılar AHA ve BHA yazımızda.

Çatlaklar için centella işe yarar mı?

Centella, hamilelik çatlaklarını önlemeye yönelik kremlerde sıkça kullanılır ve bazı küçük çalışmalarda centella içeren kremlerin çatlak oluşumunu azalttığı bildirilmiştir.5 Ancak hamilelikte kullanılan ürünleri değerlendiren kapsamlı bir derleme, herhangi bir kremin çatlakları güvenilir biçimde önlediğine dair yüksek kaliteli kanıt bulamamıştır.6 Centella içeren bir vücut kremi cildin nemini ve esnekliğini destekler, ama çatlağı kesin olarak önleyeceğini beklemek gerçekçi değildir.

Centella asiatica kimler için uygun?

• Hassas ve kolay kızaran ciltler

• Kızarıklığa yatkın ciltler: Rosacea gibi durumlarda bakım rutinini destekler, ama tedavinin yerini tutmaz. Rosacea hakkında bilgi için rosacea yazımıza göz atın.

• Akneye yatkın ciltler

• Retinol, asit ya da reçeteli akne tedavisi kullananlar

• Bariyeri zayıflamış, kuru ve nemsiz ciltler

• Güneş, tıraş ya da epilasyon sonrası rahatlama arayanlar

• Klinik işlemler sonrası (lazer, peeling): Hangi ürünün ne zaman kullanılacağına işlemi yapan hekim karar vermelidir.

Centella asiatica nasıl kullanılır?

Centella, farklı ürün formlarında ve rutinin farklı adımlarında kullanılabilir. Genellikle sabah ve akşam kullanıma uygundur.

• Tonik ve tonik ped: Temizlikten sonra cildi yatıştırmak ve sonraki ürünlere hazırlamak için. Örnek: Centella Asiatica Yatıştırıcı Tonik ya da %10 Centella Asiatica + %5 Panthenol Tonik Ped. Tonik pedler, kızaran bölgelere birkaç dakika maske gibi bırakılarak da kullanılabilir.

• Serum: Hafif bir yatıştırıcı ve nemlendirici katman için. Örnek: Centella Asiatica (Cica) Süt Serum.

• Krem: Bariyeri destekleyen son adım olarak. Örnek: seramid, panthenol ve hyalüronik asit de içeren Centella (Cica) Cilt Bakım Kremi.

• Güneş koruması ve ton eşitleme: Kızarıklığa yatkın ciltler için centella içeren SPF 50+ Cica Cilt Tonu Eşitleyici Güneş Kremi; günlük hafif koruma ve renk eşitleme için SPF 15 Cica Cilt Tonu Eşitleyici Krem.

• Vücut ve güneş sonrası: Centella İçerikli Vücut Kremi ve hyalüronik asit, panthenol ve centella içeren Güneş Sonrası Nemlendirici Sprey.

Hangi içeriklerle birlikte kullanılır?

Centella'nın en büyük avantajlarından biri, neredeyse her içerikle uyumlu olmasıdır. Niasinamid, hyalüronik asit, panthenol ve seramidlerle aynı rutinde; retinol, AHA, BHA ve C vitaminiyle de rahatlıkla birlikte kullanılabilir. Güçlü aktiflerin yanında cildi dengeleyen bir "tampon" görevi görür. Yatıştırıcı bir başka içerik olan aloe vera ile de iyi bir ikili oluşturur; aloe vera hakkında bilgi için aloe vera yazımıza göz atabilirsiniz.

Yan etkileri var mı?

Cilde uygulanan centella genellikle çok iyi tolere edilir; nadiren alerjik reaksiyon bildirilmiştir. Hamilelik ve emzirme döneminde yeni bir ürüne başlamadan önce doktorunuza danışmanız önerilir. Her yeni üründe olduğu gibi, ilk kullanımdan önce küçük bir alanda denemek iyi bir alışkanlıktır. Bu yazı yalnızca cilde uygulanan centella'yı kapsar. Centella içeren bitkisel takviyeleri ağızdan kullanmayı düşünüyorsanız, başka ilaçlarla etkileşim ve yan etki riski nedeniyle önce doktorunuza danışın.

Sık sorulan sorular

Cica ve centella asiatica aynı şey mi?

Evet. "Cica", centella asiatica içeren ve cildi yatıştırmayı hedefleyen ürünler için kullanılan pratik bir addır.

Centella asiatica her gün kullanılabilir mi?

Evet. Nazik bir içerik olduğu için sabah ve akşam, her gün kullanılabilir.

Centella sivilce izlerini geçirir mi?

Sivilce sonrası kızarıklığın yatışmasına ve cildin toparlanmasına yardımcı olabilir. Kahverengi lekeler için ise alfa arbutin, niasinamid ve azelaik asit gibi leke karşıtı içerikler daha etkilidir; çukur izler ise dermatolojik işlem gerektirir.

Yağlı cilt centella kullanabilir mi?

Evet. Centella tonik, serum ya da jel dokulu ürünlerde yağlı ciltler için de uygundur. Akneye yatkın yağlı ciltlerde kızarıklığı yatıştırmaya da yardımcı olur.

Centella retinol ile birlikte kullanılır mı?

Evet, hatta önerilir. Retinolün yarattığı kuruluk ve kızarıklığı dengelemek için retinolden sonra centella içeren bir krem sürmek iyi bir yöntemdir.

Kaynaklar

1. Bylka W ve ark. Centella asiatica in cosmetology. Postepy Dermatol Alergol. 2013;30(1):46-49.

2. Bylka W ve ark. Centella asiatica in dermatology: an overview. Phytother Res. 2014;28(8):1117-1124.

3. Bonte F ve ark. Influence of asiatic acid, madecassic acid, and asiaticoside on human collagen I synthesis. Planta Med. 1994;60(2):133-135.

4. Haftek M ve ark. Clinical, biometric and structural evaluation of the long-term effects of a topical treatment with ascorbic acid and madecassoside in photoaged human skin. Exp Dermatol. 2008;17(11):946-952.

5. Mallol J ve ark. Prophylaxis of striae gravidarum with a topical formulation. A double blind trial. Int J Cosmet Sci. 1991;13(1):51-57.

6. Brennan M, Young G, Devane D. Topical preparations for preventing stretch marks in pregnancy. Cochrane Database Syst Rev. 2012;11:CD000066.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez.