Badem Yağının Kullanım Alanları

Kısa cevap: Cilt ve saç bakımında kullanılan badem yağı, tatlı bademden soğuk sıkımla elde edilen yağdır. Kuru cildi yumuşatmak, makyaj temizlemek, masaj ve aromaterapide taşıyıcı yağ olarak kullanmak, saç uçlarını ve tırnak etlerini bakımlı tutmak için iyi bir seçenektir. Çatlakları önlediği, kirpik uzattığı ya da saç çıkardığı gibi iddialar ise bilimsel olarak desteklenmez. Acı badem yağı ayrı bir üründür ve bilinçsiz kullanımı tehlikelidir. Badem veya kuruyemiş alerjisi olanlar badem yağını cilde de uygulamamalıdır.

Badem yağı, çoğumuzun evinde anneannemizden kalma bir alışkanlıkla bulunan yağlardan biri. Kuruyan ellere, bebek masajına, saç uçlarına, hatta güneşlenirken tene sürülürdü. Bugün de hâlâ en çok aranan bitkisel yağlar arasında. İnternette ise hafızayı güçlendirmesinden kirpikleri gürleştirmesine kadar uzanan bir fayda listesi dolaşıyor. Bu yazıda badem yağının gerçekten işe yaradığı alanları, abartılan iddiaları ve dikkat edilmesi gereken noktaları ayırmaya çalışacağız.

Badem yağı nedir?

Kozmetikte kullanılan badem yağı, tatlı bademden (Prunus amygdalus dulcis) genellikle soğuk sıkım yöntemiyle elde edilir. Açık sarı renkli, hafif kokulu ve akışkan bir yağdır. İçeriğinin büyük bölümünü oleik asit (omega-9) ve linoleik asit (omega-6) oluşturur; az miktarda E vitamini ve bitkisel steroller de içerir.1

Oleik asitten zengin yapısı ona yumuşatıcı ve kolay yayılan bir doku kazandırır. Cilde sürüldüğünde yüzeyde ince bir tabaka oluşturur, nem kaybını azaltır ve cildi pürüzsüz hissettirir. Ağır bir yağ değildir, ama argan ya da jojoba kadar hafif de sayılmaz.

Tatlı badem yağı ve acı badem yağı aynı şey değil

Bu ayrım, badem yağıyla ilgili en önemli bilgi. Acı bademde bulunan amigdalin, parçalandığında siyanür açığa çıkarabilen bir bileşiktir. İşlenmemiş acı badem yağı bu nedenle yutulduğunda zehirlidir. Parfümeride ve bazı kozmetiklerde kullanılan acı badem yağı, bu zararlı bileşenlerden arındırılmış özel bir üründür; aktardan alınan, içeriği belirsiz acı badem yağları ise evde bakım için kullanılmamalıdır. Cilt ve saç bakımı için satın aldığınız yağın etiketinde "tatlı badem yağı" ya da "Prunus Amygdalus Dulcis Oil" yazdığından emin olun.

Badem yağı nerelerde kullanılır?

Kuru cilt için nemlendirme

Badem yağının en güvenilir kullanım alanı kuru vücut cildidir. Yağlar cildin su tutmasına yardımcı olan bariyeri destekler; bazı bitkisel yağların bu bariyerin onarımına katkı sağladığı gösterilmiştir.2 En iyi sonucu duştan hemen sonra, cilt hâlâ hafif nemliyken sürdüğünüzde alırsınız: Yağ, cildin üzerindeki suyu hapseder. Kuru cilde sürüldüğünde ise yalnızca yüzeyde kayganlık hissi bırakır. Çok kuru ve pürüzlü ciltlerde üre gibi nem çeken içerikler daha güçlü sonuç verir; bu durumda Maruderm %10 Üre Yoğun Nemlendirici Vücut Kremi gibi bir ürün badem yağının eksik kaldığı yeri tamamlar.

Makyaj temizleme

"Yağ yağı çözer" prensibiyle badem yağı suya dayanıklı maskara ve fondöteni etkili biçimde çözer. Kuru yüze birkaç damla sürüp dairesel hareketlerle masaj yapın, ardından mutlaka bir jel temizleyiciyle yıkayın. Yüzde kalan yağ, özellikle akneye yatkın ciltlerde gözenekleri tıkayabilir. Suyla temas ettiğinde süt gibi emülsiyona dönüşen ve kolay durulanan bir alternatif isterseniz, Maruderm Yağ Bazlı Cilt ve Makyaj Temizleyici bu iş için özel olarak formüle edilmiştir.

Masaj ve aromaterapi

Kolay yayılması, çabuk emilmeyip uzun süre kayganlık sağlaması ve kokusunun hafif olması, badem yağını masaj için en popüler yağlardan biri yapar. Aromaterapide uçucu yağları seyreltmek için kullanılan taşıyıcı yağların başında gelir. Uçucu yağların doğru seyreltme oranlarını aromaterapi yazımızda anlattık.

Saç bakımı

Badem yağı saçta, argan yağına benzer biçimde çalışır: Saç telinin yüzeyini kaplar, sürtünmeyi azaltır, yumuşaklık ve parlaklık kazandırır. Şampuandan önce saçın orta boyundan uçlarına sürülüp 30 dakika bekletilmesi yıkama sırasında saçın daha az yıpranmasına yardım edebilir. Saç çıkardığı ya da dökülmeyi durdurduğu iddiaları ise desteklenmez. Saç yağlarının neyi yapıp neyi yapamadığını argan yağı yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık. Şampuan öncesi bakım için hazırlanmış bir ürün tercih ederseniz BioBond Repair™ Şampuan Öncesi Bağ Onarıcı Saç Bakım Yağı bu adım için tasarlanmıştır.

Tırnak, dudak ve sert bölgeler

Aseton, su ve deterjanla sürekli temas eden tırnak etleri kurur ve çatlar. Akşamları her tırnağın dibine bir damla badem yağı sürüp masaj yapmak kütikülleri yumuşatır. Aynı şekilde topuk, dirsek ve diz gibi sertleşmiş bölgelerde gece uygulanan badem yağı yumuşamaya yardımcı olur. Dudaklarda da kullanılabilir, ama gündüz güneş koruması olmadığını unutmayın.

Abartılan iddialar

"Badem yağı çatlakları önler"

Hamilelikte karın bölgesine badem yağı sürmek çok yaygın bir alışkanlık. Türkiye'de yapılan bir çalışmada, acı badem yağı düzenli masajla birlikte uygulandığında hamilelik çatlaklarının daha az görüldüğü bildirildi; yağın masajsız uygulandığı grupta ise hiçbir şey uygulanmayan gruba göre belirgin bir fark bulunmadı.3 Yani sonuçta masajın payı büyük görünüyor. Hamilelikte çatlakları önlemek için kullanılan kremleri ve yağları değerlendiren kapsamlı bir derleme ise herhangi bir ürünün çatlakları güvenilir biçimde önlediğine dair yüksek kaliteli kanıt bulamadı.4 Çatlak oluşumunda genetik yatkınlık ve hızlı kilo değişimi belirleyicidir. Düzenli nemlendirme ve masaj cildi daha rahat hissettirir, kaşıntıyı azaltır; ama çatlağı kesin olarak önleyeceğini beklemek hayal kırıklığı yaratır. Hamilelikte herhangi bir ürün kullanmadan önce doktorunuza danışın.

"Kirpikleri ve kaşları uzatır"

Kirpiklere sürülen badem yağı onları daha parlak ve yumuşak gösterebilir, ama uzattığına dair bilimsel bir kanıt yoktur. Göze kaçan yağ bulanık görme ve tahrişe yol açabilir. Kaş ve kirpik bakımı için göz çevresinde kullanılmak üzere test edilmiş ürünler daha doğru bir tercihtir; örneğin Maruderm %3 Procapil Kaş & Kirpik Serumu.

"Badem yağıyla güneşlenmek ten rengini güzelleştirir"

Badem yağının güneşe karşı anlamlı bir koruması yoktur. Yağla güneşlenmek cildi korumasız bırakır; güneş yanığı, leke ve erken yaşlanma riskini artırır. Bronzlaşmak isteseniz bile en az SPF 30 bir güneş koruyucu kullanın; örneğin Maruderm SPF 30+ Nemlendirici Güneş Spreyi.

Yüzde badem yağı kullanılır mı?

Kuru ve normal ciltlerde gece nemlendiricinin üzerine bir iki damla badem yağı eklemek cildi rahatlatabilir. Yağlı ve akneye yatkın ciltlerde ise dikkatli olunmalı: Oleik asitten zengin yağlar bazı kişilerde gözenekleri tıkayabilir ve sivilceleri artırabilir. Bu cilt tipindeyseniz badem yağını yüz yerine vücutta kullanmak daha güvenlidir. Hassas ciltlerde de yeni bir yağı tüm yüze sürmeden önce çene altında küçük bir alanda denemek iyi bir alışkanlıktır.

Kimler badem yağı kullanmamalı?

• Badem ve kuruyemiş alerjisi olanlar: Rafine yağlarda alerjen protein miktarı düşük olsa da soğuk sıkım yağlarda alerji riski vardır. Kuruyemiş alerjiniz varsa cilde de uygulamayın.

• Bebekler: Bebek masajında yaygın olarak kullanılsa da, yenidoğanlarda ve atopik egzamaya yatkın bebeklerde hangi yağın kullanılacağına çocuk doktoruyla birlikte karar verin.

• Akneye çok yatkın ciltler: Yüz yerine vücut bakımında kullanın.

İyi bir badem yağı nasıl seçilir ve saklanır?

Etikette "tatlı badem yağı" ve "soğuk sıkım" ifadelerini arayın. Kozmetik kullanım için satılan yağlar genellikle rafine edilmiştir; daha açık renkli, kokusuz ve daha uzun ömürlüdür. Soğuk sıkım yağlar ise bademin doğal bileşenlerini daha fazla korur. Badem yağı ışık ve ısıyla zamanla acılaşır. Koyu renkli şişede, serin bir yerde ve kapağı sıkıca kapalı saklayın. Açıldıktan sonra 6–12 ay içinde tüketin; keskin, yağlı boya benzeri bir koku acılaştığını gösterir ve o yağı artık cilde sürmeyin.

Sık sorulan sorular

Badem yağı gözenekleri tıkar mı?

Kişiden kişiye değişir. Kuru ciltlerde genellikle sorun yaratmaz, yağlı ve akneye yatkın ciltlerde ise gözenekleri tıkayabilir. Yüzde kullanıyorsanız mutlaka iyi temizleyin.

Badem yağı göz altı morluklarına iyi gelir mi?

Göz altındaki kuruluğu azaltıp cildi daha dolgun gösterebilir, ama morluklar genellikle genetik yapı, ince cilt ve damar görünümünden kaynaklandığı için yağla geçmez. Göze kaçırmamaya dikkat edin.

Badem yağı her gün kullanılabilir mi?

Vücut ve saç uçlarında her gün kullanılabilir. Yüzde ise cilt tipinize göre haftada birkaç kez ya da yalnızca gece kullanmak daha uygundur.

Badem yağı içilir mi?

Gıda olarak satılan tatlı badem yağı yemeklerde kullanılabilir. Kozmetik amaçlı satılan yağların ise gıda olarak tüketilmesi için üretilmediğini unutmayın. Acı badem yağı hiçbir şekilde tüketilmemelidir.

Badem yağı hamilelikte kullanılır mı?

Tatlı badem yağı hamilelikte cilde yaygın olarak uygulanır. Kuruyemiş alerjiniz yoksa genellikle sorun yaratmaz, ama yine de doktorunuza danışmanız önerilir.

Kaynaklar

1. Ahmad Z. The uses and properties of almond oil. Complement Ther Clin Pract. 2010;16(1):10-12.

2. Lin TK, Zhong L, Santiago JL. Anti-inflammatory and skin barrier repair effects of topical application of some plant oils. Int J Mol Sci. 2017;19(1):70.

3. Timur Taşhan S, Kafkaslı A. The effect of bitter almond oil and massaging on striae gravidarum in primiparaous women. J Clin Nurs. 2012;21(11-12):1570-1576.

4. Brennan M, Young G, Devane D. Topical preparations for preventing stretch marks in pregnancy. Cochrane Database Syst Rev. 2012;11:CD000066.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez.